Dit assessment helpt je om snel te zien hoe ‘evidence-based’ jullie besluitvorming in de praktijk is. Je scoort 25 stellingen op een 7-puntsschaal. Het Excelbestand rekent daarna automatisch een totaalscore uit, koppelt die aan een EBM-volwassenheidsniveau en laat per blok zien waar jullie sterk of juist kwetsbaar zijn (bijvoorbeeld bij het verzamelen van bewijs, het beoordelen van kwaliteit of het meten van effecten).
Gebruik het als spiegel en startpunt voor een goed gesprek, niet als afrekenlijst. Het levert vooral waarde op als je het invult met één duidelijke context in je hoofd, bijvoorbeeld ‘grote veranderbesluiten’, ‘HR-besluiten’ of ‘hoe het meestal gaat in onze organisatie’.
Open het bestand en blijf op het tabblad ‘Assessment EBM’
Dit is een one-pager. Je hoeft niks te kopiëren of extra tabbladen te gebruiken. De excelsheet is beveiligd.
Kies eerst één ‘referentie’
Voordat je invult, spreek met jezelf (of met de groep) af waar je op scoort:
- óf: hoe het meestal gaat in de organisatie
- óf: hoe het gaat bij één specifiek type besluit (bijv. beleid, HR, projecten)
- óf: hoe het gaat in één team/afdeling
Als je met meerdere mensen invult, laat iedereen hetzelfde referentiepunt gebruiken. Anders vergelijk je appels met peren.
Vul per stelling één score in
Bovenaan staat de schaal 1 t/m 7.
Per stelling:
- Zet één keer een “x” in de kolom van jouw score (1 t/m 7).
- Zet dus niet meerdere x’en in dezelfde regel.
Kijk onderaan bij Resultaten
Zodra je alle stellingen hebt ingevuld, rolt er automatisch uit:
- Het EBM-volwassenheidsniveau (niveau 1 t/m 5).
- Subscores per blok (Ask, Acquire, Appraise, Aggregate, Apply & Assess) als percentage. Daarmee zie je snel waar jullie sterk of zwak zitten per onderdeel.
Onderaan deze pagina vind je informatie waarmee je de resultaten kan interpreteren.
Gebruik in een team (aanrader)
Wil je dit met een MT of team doen:
- iedereen vult individueel in (5–10 min)
- daarna vergelijk je vooral de subscores per blok
- bespreek alleen de grootste verschillen, niet elke stelling
Hoe kan je de resultaten interpreteren?
EBM-volwassenheidsniveaus
Niveau 1: Niet-EBM (buikgevoel regeert)
Besluiten ontstaan vooral uit meningen, macht, routine of ‘dit doen we altijd zo’. Bewijs wordt pas gezocht als er gedoe is, of om een keuze achteraf te verdedigen. Leren van uitkomsten gebeurt nauwelijks, waardoor dezelfde fouten terugkomen.
Wat je meestal ziet
- Doelen vaag, succescriteria ontbreken.
- Data en onderzoek worden selectief gebruikt of genegeerd.
- Evaluaties zijn ad hoc of alleen bij problemen.
Niveau 2: Beginnend (losse flarden)
Er zijn mensen die EBM willen, maar het is geen standaard. Soms wordt wel data of input opgehaald, maar zonder vaste aanpak en zonder stevige kwaliteitscheck. Stakeholders worden vaak te laat betrokken. Na invoering wordt weinig gemeten.
Wat je meestal ziet
- Af en toe een goede analyse, maar niet consistent.
- ‘We hebben cijfers’ zonder goede datakwaliteit-check.
- Implementeren zonder nulmeting en zonder echte evaluatie.
Niveau 3: Basis op orde (gedeeltelijk systematisch)
EBM is herkenbaar in meerdere teams. Er is vaker een goede vraagstelling en er wordt vaker bewijs verzameld uit meerdere bronnen. Het blijft nog wisselend, vooral bij tijdsdruk of politiek gevoelige dossiers. Appraise en Assess zijn meestal de zwakke plekken.
Wat je meestal ziet
- Meerdere bronnen worden gebruikt, maar niet altijd goed gewogen.
- Tegenstrijdig bewijs wordt wel gezien, maar niet strak uitgewerkt.
- Evalueren gebeurt, maar niet standaard of niet scherp genoeg.
Niveau 4: Gevorderd (structureel en transparant)
EBM is een normale manier van werken. De organisatie maakt expliciet welke aannames er zijn, organiseert tegenspraak en checkt datakwaliteit serieus. Besluiten worden onderbouwd én achteraf beoordeeld. Bijsturen of stoppen is acceptabel en gebeurt ook echt.
Wat je meestal ziet
- Heldere succescriteria en meetplan zijn standaard.
- Bewijs uit bronnen wordt zichtbaar samengebracht.
- Leren is onderdeel van het managementritme.
Niveau 5: Verankerd (lerende organisatie op bewijs)
EBM zit in cultuur, taal en systemen. Mensen denken automatisch in vragen, bewijs, afwegingen, experimenten en evaluatie. De organisatie is sterk tegen hypes en kopieergedrag. Kennis wordt actief opgebouwd en gedeeld, waardoor kwaliteit van besluiten aantoonbaar stijgt.
Wat je meestal ziet
- Standaarden voor kwaliteit van data/onderzoek en besluitvorming.
- Sterke feedbackloops, goede registratie van effecten en bijwerkingen.
- ‘Wat zegt het bewijs?’ wint meestal van ‘wie roept het hardst?’.
Interpretatie per onderdeel
Ask (de vraag scherp krijgen)
Als Ask hoog is: jullie starten met een duidelijke vraag, succescriteria en aannames. Dat maakt de rest van EBM veel makkelijker, omdat iedereen hetzelfde probleem probeert op te lossen.
Als Ask laag is: dan is de kans groot dat je vooral oplossingen rondpompt (‘we moeten iets met X’), terwijl niemand het eens is over het echte probleem. Succes is dan achteraf ‘gevoel’.
Typisch risico bij lage Ask
- veel discussie over meningen, weinig over doelen
- projecten die groter worden zonder heldere scope
- evaluatie achteraf is lastig, want je had geen meetbare bedoeling
Snelle verbetering
- formuleer één besluitvraag en 2–3 succescriteria
- benoem 2 aannames die waar moeten zijn, anders klopt je plan niet
Acquire (bewijs verzamelen uit meerdere bronnen)
Als Acquire hoog is: jullie halen bewust input op uit meerdere bronnen, niet alleen ‘de luidste stem’ of ‘de dashboard-cijfers’. Dat verhoogt de kans dat je geen blinde vlekken mist.
Als Acquire laag is: dan baseer je besluiten op een smalle basis. Vaak leunt het dan te zwaar op interne data zonder context, of juist op ervaring zonder check, of op stakeholdergeluid zonder feiten.
Typisch risico bij lage Acquire
- je mist relevante kennis die er wel is
- stakeholders voelen zich te laat betrokken, weerstand groeit
- veel bijsturing tijdens uitvoering omdat het bewijs vooraf dun was
Snelle verbetering
- dwing jezelf per belangrijk besluit: minimaal 2–3 bronnen kort langs
- plan stakeholderinput vroeg, niet pas bij ‘communicatie’
Appraise (kwaliteit checken)
Als Appraise hoog is: jullie kijken niet alleen óf er bewijs is, maar ook of het deugt. Dat voorkomt dat slechte data, misleidende grafieken of bias in ervaring de richting bepalen.
Als Appraise laag is: dan lijkt het alsof je ‘evidence-based’ werkt (want er zijn cijfers of een expert), maar feitelijk stuur je op ruis.
Typisch risico bij lage Appraise
- dashboards worden waarheid, terwijl definities/meetfouten onbekend zijn
- correlaties worden oorzaken
- experts winnen discussie zonder tegenspraak
Snelle verbetering
- standaard 3 checks: datakwaliteit, context, alternatieve verklaringen
- organiseer tegenspraak bij grote besluiten (devil’s advocate)
Aggregate (wegen en samenbrengen)
Als Aggregate hoog is: jullie kunnen verschillende bronnen samenbrengen, ook als ze botsen. Je maakt afwegingen expliciet en kunt uitleggen waarom je toch kiest voor optie A.
Als Aggregate laag is: dan verzamel je wel van alles, maar het blijft losse flarden. De besluitvorming wordt dan alsnog politiek: iedereen pakt ‘zijn’ stukje bewijs.
Typisch risico bij lage Aggregate
- eindeloze discussies, omdat er geen gezamenlijke weging is
- besluitnotities vol input, maar zonder echte conclusie
- teleurstelling: ‘we hebben zoveel opgehaald, en toch voelde het willekeurig’
Snelle verbetering
- maak één korte wegingstabel: per bron wat zegt het, hoe sterk is het, wat betekent het
- benoem expliciet wat je níét kunt weten binnen de tijd
Apply & Assess (toepassen, meten, leren)
Als Apply & Assess hoog is: jullie voeren niet alleen uit, maar leren ook. Je meet effecten, kijkt naar bijwerkingen, en stuurt bij of stopt als het niet werkt. Dat maakt EBM een cyclus, niet een eenmalige analyse.
Als Apply & Assess laag is: dan wordt EBM vooral ‘vooraf nadenken’, maar niet ‘achteraf weten’. Dan blijf je herhalen wat goed klonk, in plaats van wat echt werkt.
Typisch risico bij lage Apply & Assess
- veel implementatie-energie, weinig bewijs over effect
- na afloop vooral verhalen (‘het voelde goed’), geen harde leerpunten
- slechte interventies blijven bestaan omdat niemand durft te stoppen
Snelle verbetering
- maak een simpel meetplan met nulmeting en 1–2 meetmomenten
- spreek af: wat is voldoende effect, en wanneer stoppen we?
Mogelijke patronen
- Ask hoog, Acquire laag: jullie weten wát je wil beslissen, maar halen te weinig bewijs op. Dan worden aannames snel dogma’s.
- Acquire hoog, Appraise laag: er is veel input, maar de kwaliteit wordt niet gecheckt. Dan win je discussie met ruis.
- Appraise hoog, Aggregate laag: mensen kunnen kritisch zijn, maar komen niet tot een gezamenlijke weging. Dan blijft het fragmentatie.
- Aggregate hoog, Apply & Assess laag: jullie kunnen goed kiezen, maar leren niet of het werkte. Dan bouw je geen ‘werkend repertoire’ op.
- Weerbaarheid laag (ongeacht de rest): bij druk zakt EBM in. Dan moet je vooral aan routines en spelregels werken, niet aan extra tools.
Mogelijk EBM-profiel als organisatie
- Verzamelaars
Acquire hoog, maar Appraise/Aggregate/Apply & Assess lager. Veel input, weinig scherpte en weinig leren. - Analisten
Appraise en vaak Aggregate hoog, maar Apply & Assess lager. Sterk in beoordelen en kiezen, zwak in meten en bijsturen. - Doeners zonder feedback
Apply (implementatie) gebeurt wel, maar Ask en/of Assess laag. Veel actie, weinig focus en weinig bewijs van effect. - Politiek-gedreven organisatie
Weerbaarheid laag, ongeacht andere scores. Inhoud verliest het van positie, tempo, ego of hype.
Verified content: alle content op deze website is grondig gecheckt op betrouwbaarheid. Ieder model is voorzien van een bondige uitleg, praktisch toepasbare tools en sjablonen of tips voor boeken en artikelen: managementmodellensite is dé site voor praktisch toepasbare informatie over modellen.
