Vijf cultuurdimensies volgens Hofstede

 

 

 

 

Het denken, doen en laten van de mens wordt voor een deel bepaald door, wat we noemen, de mentale programmering. Deze programmering komt tot stand door de opvoeding en de sociale context waarin ervaringen worden opgedaan. Cultuur vormt een deel van deze programmering. Cultuur is een collectief verschijnsel. We kunnen cultuur als volgt definiëren:

Cultuur is de collectieve mentale programmering, die de leden van één groep of categorie mensen onderscheidt van die van een andere.

Onderzoek

In 1966 werd een groot wetenschappelijk onderzoekproject uitgevoerd. Dit onderzoek bestond uit het invullen van een uitgebreide enquête door 116.000 medewerkers van een groot multinationaal bedrijf, IBM, in 50 verschillende landen. Onder deze landen bevonden zich minder en meer ontwikkelde landen. De enquêtes waren opgesteld in de taal van de verschillende landen: in totaal 20 talen. Het belangrijkste verschil tussen de respondenten was de cultuur. Er was naar gestreefd een zo goed mogelijke doorsnede per land te krijgen van leeftijden, sekse en type functie.

Een statistische analyse van de resultaten leidde tot de volgende conclusie: in alle landen komen gemeenschappelijke problemen voor maar in ieder land zoekt men oplossingen, die verschillen met betrekking tot de volgende punten:

  1. maatschappelijke ongelijkheid, waaronder de houding ten opzichte van gezag
  2. de verhouding tussen individu en groep
  3. de gewenste rolverdeling tussen mannen en vrouwen: de maatschappelijke gevolgen van het geboren worden als jongen of als meisje
  4. manieren van omgaan met onzekerheid, waaronder de wenselijkheid van het beheersen van agressie en van het uiten van emoties

Op grond van deze resultaten konden de volgende culturele dimensies worden gedefinieerd:

  1. ‘Machtsafstand’ (van klein naar groot)
  2. ‘Collectivisme’ tegenover ‘Individualisme’
  3. ‘Femininiteit’ tegenover ‘Masculiniteit’
  4. ‘Onzekerheidsvermijding’ (van zwak naar sterk)

Machtsafstand

Hoe zien we machtsafstand terug in organisaties?

Kleine machtsafstand

  • weinig toezichthoudend personeel
  • decentralisatie is populair
  • pragmatische verhoudingen tussen superieuren en ondergeschikten
  • privileges en statussymbolen zijn ongewenst

Grote machtsafstand

  • meer toezichthoudend personeel
  • centralisatie is populair
  • emotionele verhoudingen tussen superieuren en ondergeschikten
  • privileges en statussymbolen zijn normaal en populair

Individualisme versus collectivisme

Hoe kan je dit terugzien in organisaties?

Collectivisme

  • de harmonie moet altijd bewaard worden, geen directe confrontatie
  • een misstap leidt tot schaamte voor jezelf en je groep of team
  • op persoonlijkheidstesten scoren mensen introvert
  • droefheid tonen wordt aangemoedigd, blijdschap tonen niet
  • het sociaal netwerk is een belangrijkste informatiebron
  • persoonlijke relaties gaan vóór de taak
  • gelijkheid is een collectivistisch ideaal

Individualisme

  • een eerlijk mens zegt wat hij denkt
  • relaties kies jezelf en moeten bijgehouden worden
  • middelen bezit jezelf
  • een misstap leidt tot schuldgevoel en verlies van zelfrespect
  • op persoonlijkheidstests scoren mensen extrovert
  • blijdschap tonen wordt aangemoedigd, droefheid tonen niet
  • media is een belangrijkste informatiebron
  • de taak gaat vóór persoonlijke relaties
  • vrijheid is een individualistisch ideaal

 

 

Femininiteit versus masculiniteit

Alle menselijke samenlevingen bestaan uit mannen en vrouwen, meestal in ongeveer gelijke aantallen. Ofschoon hun biologische verschillen duidelijk zijn, geldt dat niet voor hun sociale rollen. Elke samenleving beschouwt bepaalde vormen van gedrag als meer passend bij vrouwen of meer passend bij mannen, maar welk gedrag bij welke sekse hoort, verschilt per samenleving. Voor het absolute biologische verschil wordt de term mannelijk en vrouwelijk gebruikt en voor de sociaal en cultureel bepaalde rollen de termen ‘masculien’ en ‘feminien’. Deze begrippen zijn dus niet absoluut maar relatief: een man kan zich feminien gedragen en een vrouw masculien. De rollen die door vaders en moeders worden vervuld, hebben een grote invloed op de mentale programmering van kleine kinderen.

Een samenleving is masculien als emotionele sekserollen duidelijk gescheiden zijn: mannen worden geacht assertief en hard te zijn en gericht op materieel succes; vrouwen horen bescheiden en teder te zijn en vooral gericht op de kwaliteit van het bestaan.

Een samenleving is feminien als emotionele sekserollen elkaar overlappen: zowel mannen als vrouwen worden geacht bescheiden en teder te zijn en gericht op de kwaliteit van het bestaan.

De masculiniteitsindex is voor zeer veel landen berekend; onder de meest masculiene landen staan Japan, Italië, Duitsland, China, Groot Brittannië en de VS.; onder de meest feminiene landen staan Zweden, Noorwegen, Denemarken en Nederland.

De dimensies masculiniteit/femininiteit en individualisme/collectivisme zijn onafhankelijk van elkaar (in tegenstelling tot machtsafstand en individualisme, die negatief gecorreleerd waren). Wel is er een verband tussen masculiniteit en leeftijd, namelijk met het ouder worden neemt de masculiniteit af, dat wil zeggen toename van de gerichtheid op anderen en afname van de gerichtheid op het ego. Neurobiologisch is dit ook te verklaren door een dalend testosteron gehalte bij de man en een zich steeds verder ontwikkelende prefrontale cortex die impuls controle en sociaal aangepast gedrag bewaakt.

Hoe zien we dit terug in organisaties?

Feminien

  • relaties en levenskwaliteit belangrijk
  • vrouwen en mannen moeten bescheiden zijn
  • ego’s worden verstopt
  • werken om te leven
  • groter deel van vrouwen in hogere beroepen

Masculien

  • uitdaging, salaris, erkenning en promotie belangrijk
  • mannen moeten assertief, ambitieus en hard zijn
  • vrouwen moeten zacht zijn en gericht op relaties
  • ego’s worden opgeblazen
  • keuzes op basis van carrièremogelijkheden
  • leven om te werken
  • groter deel van vrouwen in werkende beroepen

Onzekerheidsvermijding

Hoe zien we dit terug in organisaties?

Zwakke onzekerheidsvermijding

  • weinig stress, weinig angst
  • in persoonlijkheidstest hoge score ‘vriendelijkheid’
  • zwakke superego’s
  • wat anders is, is interessant
  • mensen voelen zich gelukkiger
  • minder zorgen over gezondheid en geld
  • riskante investeringen
  • er moeten niet meer regels zijn dan strikt noodzakelijk
  • tolerantie voor onduidelijkheid en chaos
  • beter in uitvinden, minder goed in toepassen
  • geloof in generalisten en gezond verstand
  • ruimdenkend

Hoge onzekerheidsvermijding

  • veel stress, veel angst
  • in persoonlijkheidstest hoge score op ‘neuroticisme’
  • sterke superego’s
  • wat anders is, is gevaarlijk
  • mensen voelen zich minder gelukkig
  • meer zorgen over gezondheid en geld
  • conservatieve investeringen
  • emotionele behoefte aan regels, zelfs als die onuitvoerbaar zijn
  • behoefte aan precisie en formalisering
  • minder goed in uitvinden, beter in toepassen
  • geloof in specialisten en in technische oplossingen
  • conservatisme

Termijngerichtheid

Op basis van het IBM-onderzoek heeft Hofstede aanvankelijk vier verklarende, cultuurgerelateerde factoren benoemd. Later is er nog een vijfde factor aan toegevoegd: termijngerichtheid, met als uitersten kortetermijngerichtheid en langetermijngerichtheid.

Hoe zien we dit terug in organisaties?

Kortetermijngerichtheid

  • nastreven van deugden gericht op het verleden en op het heden
  • respect voor traditie
  • het voorkomen van gezichtsverlies
  • het voldoen aan sociale verplichtingen

Langetermijngerichtheid

  • het streven van beloning in de toekomst
  • vasthoudendheid
  • spaarzaamheid

In samenwerking met Hofstede hebben Sanders & Nuijen later het model voor cultuurdimensies in organisaties ontwikkeld.

Bronnen:

  • America, M. (sd). Cultuurverschillen.
  • Hoed, T. W. (2013). Handboek Managementmodellen. Zaltbommel: Van Haren Publishing.
  • Rompelman, O. (sd). De cultuurdimensies volgens Hofstede.

 

 

Meer weten? Wij selecteerden de volgende boeken voor jou.

Allemaal andersdenkenden

      Omgaan met cultuurverschillen ‘Allemaal andersdenkenden’ is een van de invloedrijkste boeken van de afgelopen decennia. Het is een standaardwerk voor wie denkt over en werkt met cultuurverschillen: overheid en bedrijven, NGO’s, studenten, reizigers en krantenlezers. Dit is de jongste, opnieuw herziene editie van Geert Hofstedes baanbrekende studie

De bedrijfscultuur als ziel van de onderneming

    De bedrijfscultuur, ooit een begrip uit de ivoren toren van bedrijfskunde wetenschappers en sociologen, is inmiddels voor managers, directies en bedrijfsadviseurs die in de praktijk met verandering te maken hebben, uitgegroeid tot een zaak van essentieel belang. Het toenemende aantal fusies, overnames en herstructureringen waarmee wij dagelijks worden

Aanvullende artikelen

De culturele dimensies volgens Hofstede

      Otto Rompelman heeft het onderzoek dat Geert Hofstede heeft gedaan naar organisatiecultuur uitgebreid beschreven, weliswaar meer toegespitst op de cultuur in samenlevingen. Met name de bijlagen zijn interessant. Hierin zijn uitgebreide lijsten opgenomen om de verschillen in cultuur te duiden. Belangrijkste verschillen tussen samenlevingen met kleine en

Tools om zelf toe te passen

Cultuurdimensies van Hofstede – scan

      In het cultural framework of binnen de cultuurdimensies van Geert Hofstede onderscheiden we vijf dimensies: kleine machtsafstand versus grote machtsafstand individualisme versus collectivisme masculien versus feminien lage onzekerheidsvermijding versus hoge onzekerheidsvermijding kortetermijngerichtheid versus langetermijngerichtheid   Hoe zien de cultuurdimensies in jouw organisatie eruit? Download de scan. Kruis

Voor een professionele (door)ontwikkeling en aanpak

Gert Jan Schop

Adviseren, begeleiden, faciliteren, coachen, trainen bij trajecten op het gebied van leren en veranderen, strategie en organisatieontwikkeling. Aandacht voor ratio & emotio, harde en zachte kant. Gert Jan heeft ruim dertig jaar ervaring als manager, directeur en ondernemer, seniorniveau. Hij staat positief in het leven, het glas is altijd halfvol.

Het cultural framework van Hofstede is een analysemodel, meer specifiek een overallmodel.

Gert Jan Schop

Nu even ‘met de pet op’ van eigenaar en eindredacteur. Mijn drive zit in het ontwikkelen van mensen en organisaties. Managementmodellensite.nl draagt daaraan bij. Naast consultant, adviseur en businesscoach treed ik af en toe op als docent en trainer.

Wat kan ik voor je betekenen?

Als consultant, adviseur en businesscoach ondersteun en begeleid ik jou en/of je organisatie graag bij processen op het gebied van leren, ontwikkelen, veranderen, strategie en implementatie. Contact? Stuur een mail naar info@gertjanschop.nl.