Denison cultuurmodel


Het artikel over het Denison Cultuurmodel

  • beschrijft de kern van het model en de vier domeinen die de cultuur van een organisatie beïnvloeden
  • geeft voorbeelden per domein
  • laat zien op wanneer je het model kan inzetten
  • onderbouwt de validiteit van het model
  • geeft ook een kritische blik
  • verkent de relatie met het model van de concurrerende waarden of OCAI-model

 

Het Denison Cultuurmodel is een model dat ontwikkeld is door Daniel Denison om de cultuur van een organisatie te analyseren en te verbeteren.

Een van de belangrijkste elementen van het Denison Cultuurmodel zijn de aannames en overtuigingen die de organisatiecultuur vormgeven. Dit zijn impliciete ideeën en overtuigingen die bepalen hoe medewerkers binnen de organisatie handelen, beslissingen nemen en omgaan met problemen en uitdagingen.

De centrale aannames en overtuigingen in het Denison Cultuurmodel zijn:

  • Mensen zijn de belangrijkste bron van succes voor de organisatie.
  • Continue verbetering en vernieuwing zijn essentieel voor succes.
  • Medewerkers moeten kunnen samenwerken om succesvol te zijn.
  • Effectieve communicatie en informatie-uitwisseling zijn belangrijk voor succes.
  • Organisaties moeten flexibel en aanpasbaar zijn om te kunnen reageren op veranderingen in de omgeving.
  • Klanttevredenheid is een belangrijk doel van de organisatie.
  • Medewerkers moeten zich verantwoordelijk voelen voor het succes van de organisatie.
  • Er moet een balans zijn tussen korte- en langetermijndoelen.
  • Organisaties moeten hun processen en systemen continu verbeteren om efficiëntie en effectiviteit te verbeteren.
  • Organisaties moeten in staat zijn om risico’s te nemen en nieuwe kansen te verkennen om succes te behalen.

Het model identificeert vier domeinen die van invloed zijn op de cultuur van een organisatie:

  1. missie,
  2. aanpassingsvermogen,
  3. betrokkenheid en
  4. consistentie.

Elk domein bestaat uit een aantal kernkenmerken die de cultuur van de organisatie beschrijven. Door deze kernkenmerken te meten en te analyseren, kan een organisatie inzicht krijgen in haar huidige cultuur en de stappen die ze moet nemen om de cultuur te verbeteren.

In het Denison cultuurmodel worden deze vier aspecten met elkaar in verband gebracht en geïnterpreteerd als een samenhangend geheel van kenmerken die de organisatiecultuur vormen.

1. Missie

In het Denison Cultuurmodel staat ‘missie’ voor de helderheid en commitment van een organisatie ten aanzien van haar doelstellingen en waarden. Dit omvat onder andere de visie en missie van de organisatie, evenals de manier waarop deze wordt gecommuniceerd en uitgedragen aan het personeel en de buitenwereld. Een heldere missie statement kan helpen om de focus van de organisatie te versterken en de medewerkers te motiveren om zich hieraan te committeren.

Voorbeelden van missie in het Denison Cultuurmodel kunnen zijn:

  • Een organisatie die zich richt op duurzaamheid en milieubescherming, en die haar missie statement heeft gericht op het verminderen van haar ecologische voetafdruk en het verbeteren van de levenskwaliteit van haar lokale gemeenschap.
  • Een medische organisatie die zich richt op innovatie en kwalitatief hoogstaande zorg, en die haar missie statement heeft gericht op het leveren van excellente zorg aan patiënten en het blijven innoveren in haar medische praktijken.
  • Een technologiebedrijf dat zich richt op klanttevredenheid en efficiëntie, en dat haar missie statement heeft gericht op het verbeteren van de productiviteit en de ervaring van de klant.
  • Een non-profit organisatie die zich richt op sociale rechtvaardigheid en diversiteit, en die haar missie statement heeft gericht op het versterken van de rechten en de kansen voor ondervertegenwoordigde groepen in de samenleving.

Het is belangrijk om te weten dat een missie statement niet alleen een verklaring van doelen moet zijn, maar ook een inspiratiebron voor de medewerkers van de organisatie. Dit kan hen helpen om zich te identificeren met de organisatie en te streven naar een gemeenschappelijk doel.

In missie of missie staan de volgende kernkenmerken centraal:

  • Strategische richting
  • Doelgerichtheid
  • Visie

Strategische richting is belangrijk voor de missie van een organisatie, omdat ze aangeven waar de organisatie naartoe wil en hoe ze dit wil bereiken. Dit helpt bij het geven van richting aan de organisatie en het stellen van prioriteiten.

Doelgerichtheid is een belangrijk onderdeel van de missie van een organisatie. Ze helpen de organisatie om haar strategische richting te operationaliseren en te meten. Dit helpt bij het identificeren van de prestaties van de organisatie en het bijstellen van de aanpak als dat nodig is.

Een visie is een ander belangrijk aspect van de missie van een organisatie. Een visie geeft aan waar de organisatie naartoe wil in de toekomst en hoe ze dit wil bereiken. Dit helpt bij het geven van richting aan de organisatie en het creëren van een gedeelde visie voor medewerkers, klanten en stakeholders.

2. Aanpassingsvermogen

In het Denison Cultuurmodel staat ‘aanpassingsvermogen’ voor de mate waarin een organisatie in staat is om snel en effectief te reageren op veranderingen in haar interne en externe omgeving. Dit omvat onder andere de flexibiliteit van het bedrijf om nieuwe ideeën en oplossingen te overwegen, de bereidheid om te experimenteren en te leren van fouten, en de capaciteit om snel te schakelen tussen verschillende projecten en initiatieven. Een hoge mate van aanpassingsvermogen kan helpen om een organisatie concurrentievoordeel te geven in een snel veranderende omgeving.

Voorbeelden van aanpassingsvermogen in het Denison Cultuurmodel kunnen zijn:

  • Een organisatie die zich snel aanpast aan veranderende marktomstandigheden door regelmatig haar productlijn en marketingstrategie te evalueren en bij te stellen.
  • Een bedrijf dat een cultuur van innovatie en experimenteren heeft en snel nieuwe technologieën en methoden implementeert om zijn producten en diensten te verbeteren.
  • Een organisatie die regelmatig haar processen evalueert en bijstelt om efficiënter te worden en sneller te kunnen reageren op klantenverzoeken
  • Een bedrijf dat regelmatig haar werkstructuur aanpast om flexibiliteit te bieden aan haar medewerkers en te kunnen inspelen op veranderende eisen van de markt.
  • Een organisatie die snel schakelt tussen verschillende projecten en initiatieven, en die in staat is om haar focus en prioriteiten snel aan te passen aan veranderende situaties.

Een organisatie met een hoog aanpassingsvermogen is vaak in staat om snel te reageren op veranderingen, kansen te herkennen en te benutten, en tegelijkertijd risico’s te beperken. Dit kan een belangrijk voordeel zijn in een snel veranderende omgeving waar organisaties meer dan ooit gedwongen zijn om snel te reageren op veranderingen.

Bij aanpassingsvermogen staan drie kernkenmerken centraal:

  • Veranderingsbereidheid
  • Klantfocus
  • Lerende organisatie

Veranderingsbereidheid is een belangrijk onderdeel van aanpassingsvermogen. Organisaties die effectief veranderingsbereidheid toepassen zijn in staat om snel te reageren op veranderingen en deze te implementeren, in plaats van zich ertegen te verzetten.

Klantfocus is ook belangrijk voor aanpassingsvermogen omdat het helpt om organisaties te identificeren wanneer veranderingen nodig zijn. Organisaties die klantgericht zijn, zijn in staat om snel te reageren op veranderingen in de vraag van de klant, in plaats van zich te richten op interne processen.

Lerende organisatie is een ander belangrijk aspect van aanpassingsvermogen. Organisaties die lerende vermogen toepassen zijn in staat om snel te leren van ervaringen en veranderingen, in plaats van dezelfde fouten te blijven maken. Dit kan leiden tot een continu verbetering van de processen en de prestaties van de organisatie.

3. Betrokkenheid

In het Denison Cultuurmodel staat ‘betrokkenheid’ voor de mate waarin medewerkers van een organisatie zich betrokken voelen bij de doelen en activiteiten van de organisatie. Het gaat erom hoe betrokken medewerkers zijn bij hun werk, hoeveel eigenaarschap ze nemen voor hun taken en hoeveel ze zich verbonden voelen met de missie en waarden van de organisatie. Dit kan leiden tot een verhoogde motivatie, productiviteit en tevredenheid onder de medewerkers.

Voorbeelden van betrokkenheid in het Denison Cultuurmodel kunnen zijn:

  • Medewerkers die zich betrokken voelen bij de doelen van de organisatie en actief werken aan het behalen van die doelen.
  • Een organisatie waar medewerkers zich eigenaar voelen van hun werk en de verantwoordelijkheid nemen voor het behalen van resultaten.
  • Medewerkers die zich verbonden voelen met de missie en waarden van de organisatie en die zich daarom gemotiveerd voelen om hun werk goed te doen.
  • Een organisatie die de medewerkers betrekt bij besluitvorming en waar medewerkers hun ideeën en feedback kunnen geven.
  • Een organisatie die een positieve en betrokken werkomgeving creëert waar medewerkers zich gewaardeerd voelen en waar er ruimte is voor persoonlijke groei en ontwikkeling.

Een organisatie met een hoge mate van betrokkenheid zal waarschijnlijk een hogere motivatie, productiviteit en tevredenheid onder de medewerkers hebben, omdat zij zich betrokken voelen bij de doelen van de organisatie en zich verbonden voelen met de missie en waarden van de organisatie. Dit kan een belangrijk voordeel zijn voor de organisatie omdat betrokken medewerkers meer geneigd zijn om productief te zijn en langer bij de organisatie te blijven.

Bij betrokkenheid staan de volgende drie kernkenmerken centraal:

  • Empowerment
  • Teamontwikkeling
  • Kennisontwikkeling

Empowerment is een belangrijk aspect van betrokkenheid, omdat het medewerkers de mogelijkheid geeft om beslissingen te nemen en verantwoordelijkheid te nemen voor hun werk. Dit helpt bij het verhogen van de motivatie en het verminderen van de afhankelijkheid van leidinggevenden.

Teamontwikkeling is ook een belangrijk aspect van betrokkenheid, omdat het helpt bij het creëren van een gedeelde visie en doelstellingen voor medewerkers. Dit helpt bij het verhogen van de samenwerking en het verminderen van de concurrentie tussen medewerkers.

Kennisontwikkeling is ook een belangrijk aspect van betrokkenheid, omdat het medewerkers helpt bij het verhogen van hun vaardigheden en kennis. Dit helpt bij het verhogen van de prestaties van de medewerkers en het verminderen van de afhankelijkheid van leidinggevenden.

4. Consistentie

In het Denison Cultuurmodel staat ‘consistentie’ voor de mate waarin de waarden, doelen en beleidsrichtlijnen van een organisatie consistent zijn met elkaar en met de dagelijkse praktijken van de organisatie. Het gaat erom of de organisatie een duidelijke en coherente richting heeft en of deze richting ook daadwerkelijk wordt gevolgd. Consistentie is belangrijk omdat het helpt om een heldere visie te creëren waar medewerkers zich aan kunnen houden en waarmee ze hun werk kunnen uitvoeren. Dit kan leiden tot een verhoogde efficiëntie en effectiviteit van de organisatie.

Voorbeelden van consistentie in het Denison Cultuurmodel kunnen zijn:

  • Een organisatie die duidelijke waarden, doelen en beleidsrichtlijnen heeft en die deze ook daadwerkelijk volgt.
  • Een organisatie waar medewerkers weten wat van hen verwacht wordt en hoe ze hun werk moeten uitvoeren, omdat deze richtlijnen duidelijk en consistent zijn.
  • Een organisatie waar de leidinggevenden zich aan dezelfde waarden en doelen houden als de rest van de medewerkers, waardoor er geen verwarring ontstaat over wat er van medewerkers verwacht wordt.
  • Een organisatie waar besluitvorming consistent is en waar er geen conflict is tussen de waarden, doelen en beleidsrichtlijnen van de organisatie en de dagelijkse praktijken.
  • Een organisatie waar medewerkers zich veilig voelen om hun werk uit te voeren, omdat de richtlijnen consistent zijn en er geen onduidelijkheid is over hoe ze hun werk moeten uitvoeren.

Een organisatie met een hoge mate van consistentie zal waarschijnlijk efficiënter en effectiever zijn omdat medewerkers weten wat van hen verwacht wordt en hoe ze hun werk moeten uitvoeren. Dit kan leiden tot een verhoogde productiviteit, tevredenheid en betrokkenheid onder de medewerkers en een vermindering van conflicten en onduidelijkheid.

Bij consistentie in het Denison Cultuurmodel staan de volgende drie kernkenmerken centraal:

  • Kernwaarden
  • Overeenstemming
  • Onderlinge afstemming

Kernwaarden is een belangrijk aspect van consistentie, omdat ze de basis vormen voor de cultuur van de organisatie en de richting geven voor hoe de organisatie zich gedraagt en besluiten neemt.

Overeenstemming is ook een belangrijk aspect van consistentie, omdat ze ervoor zorgen dat de verschillende delen van de organisatie werken in dezelfde richting en dat er geen tegenstrijdige doelstellingen zijn.

Onderlinge afstemming gaat over coördinatie en integratie. Coördinatie is een ander belangrijk aspect van consistentie, omdat het ervoor zorgt dat de verschillende delen van de organisatie samenwerken en dat er geen silo’s ontstaan. Integratie is de laatste belangrijk aspect van consistentie, omdat het ervoor zorgt dat de verschillende delen van de organisatie samenwerken en dat er geen silo’s ontstaan.

Op welke manieren kan je het Denison Cultuurmodel toepassen?

Het Denison Cultuurmodel wordt vaak gebruikt door organisaties om hun huidige cultuur in kaart te brengen en te evalueren en om te helpen bij het creëren van een gewenste cultuur. Hier zijn enkele toepassingen van het Denison Cultuurmodel:

  1. Cultuuranalyse: het Denison Cultuurmodel kan worden gebruikt om de huidige cultuur van een organisatie in kaart te brengen en te evalueren door middel van een survey onder de medewerkers. Dit kan helpen om de sterkte en zwakte van de huidige cultuur te identificeren.
  2. Cultuurverandering: het Denison Cultuurmodel kan worden gebruikt om een gewenste cultuur voor een organisatie te creëren en te implementeren door middel van specifieke interventies gericht op de vier dimensies van het model.
  3. Leiderschapsontwikkeling: het Denison Cultuurmodel kan worden gebruikt om leiders te helpen bij het begrijpen van hoe hun gedrag en besluitvorming invloed heeft op de organisatiecultuur en hoe ze kunnen bijdragen aan een gewenste cultuur.
  4. Merger en acquisitie: het Denison Cultuurmodel kan worden gebruikt om de culturele verschillen tussen twee organisaties te identificeren en te beheren tijdens een merger of acquisitie.
  5. Prestatie-evaluatie: het Denison Cultuurmodel kan worden gebruikt om de prestaties van een organisatie te evalueren en te verbeteren door middel van een culturele aanpak.
  6. Teamsamenstelling: het Denison Cultuurmodel kan worden gebruikt om teamsamenstelling te plannen door middel van cultuur-gebaseerde selectiecriteria.
  7. Talentmanagement: het Denison Cultuurmodel kan worden gebruikt om talentmanagement te implementeren door middel van cultuur-gebaseerde selectiecriteria, ontwikkeling en behoud van talent.

In al deze toepassingen kan het Denison Cultuurmodel worden gebruikt om inzicht te krijgen in de huidige cultuur van een organisatie en om te werken aan verbeteringen.

Validiteit van het model

De validiteit van een model of instrument is de mate waarin het meet wat het beweert te meten.

Een studie uit 1996 heeft aangetoond dat het Denison Cultuurmodel een hoge interne consistentie heeft, wat suggereert dat de vragen in de survey consistent met elkaar zijn en daarmee een coherent beeld geven van de organisatie cultuur.

Een andere studie uit 2002 heeft aangetoond dat het Denison Cultuurmodel een positieve correlatie heeft met de prestaties van de organisatie, wat suggereert dat een positieve organisatiecultuur kan leiden tot betere prestaties.

Een andere studie uit 2017 toonde aan dat Denison cultuurmodel een positieve relatie heeft met de innovatie van een organisatie, wat suggereert dat een positieve organisatiecultuur kan leiden tot meer innovatie.

Echter, het is belangrijk op te merken dat de validiteit van een model altijd onderhevig is aan discussie en verder onderzoek. Er zijn beperkingen in de methoden die zijn gebruikt in de bestaande studies, en verdere onderzoeken zijn nodig om de validiteit van het Denison Cultuurmodel verder te bevestigen.

Kritiek op het model

Er zijn ook enkele kritieken op het Denison Cultuurmodel die zijn opgemerkt door onderzoekers en experts. Een van de belangrijkste kritieken is dat het model te eendimensionaal is en te veel nadruk legt op de cultuur van de organisatie als een geheel, in plaats van te kijken naar de verschillende aspecten van de cultuur die specifiek zijn voor individuele afdelingen of teams.

Een andere kritiek is dat het model te weinig aandacht besteedt aan individuele verschillen en hoe die invloed hebben op de cultuur van de organisatie.

Sommige onderzoekers hebben ook opgemerkt dat het model te veel gericht is op het meten van de huidige toestand van de organisatie, in plaats van het helpen van organisaties om hun cultuur te verbeteren.

Daarnaast heeft het model ook beperkingen in de manier waarop de data wordt verzameld, de meestal gebruikte methode is enquête, maar er zijn ook andere methodes zoals interviews, observatie en documentanalyse die kunnen worden gebruikt voor een diepgaandere analyse.

Het is belangrijk om te benadrukken dat het Denison Cultuurmodel een hulpmiddel is en geen oplossing voor alle problemen en dat het gebruik ervan afhankelijk is van de specifieke situatie en context van de organisatie.

Relatie OCAI-model

Het OCAI-model (Organizational Culture Assessment Instrument) of het model van de concurrerende waarden van Quinn en het Denison cultuur model zijn beide modellen die worden gebruikt om de cultuur van organisaties te analyseren en te begrijpen. Hoewel er enige overlap is tussen de twee modellen, zijn er ook belangrijke verschillen.

Het OCAI-model richt zich op het identificeren van vier verschillende culturele typen in organisaties: familiecultuur, adhocratische cultuur, bureaucratische cultuur en marktcultuur. Deze culturele typen worden geïdentificeerd aan de hand van twee dimensies: interne focus versus externe focus en stabiliteit versus flexibiliteit.

Het Denison cultuur model richt zich op vier verschillende aspecten van organisatiecultuur: betrokkenheid, consistentie, aanpassingsvermogen en missie. Deze aspecten worden gemeten aan de hand van een enquête die gericht is op het evalueren van verschillende elementen van de organisatie, zoals leiderschap, communicatie, besluitvorming, enz.

Hoewel er dus enige verschillen zijn tussen de twee modellen, zijn er ook enkele overeenkomsten. Beide modellen bieden bijvoorbeeld een manier om de cultuur van organisaties te meten en te begrijpen. Bovendien richten beide modellen zich op het belang van aanpassingsvermogen en flexibiliteit in organisaties.

Samengevat kunnen we stellen dat het OCAI-model en het Denison cultuur model complementair zijn aan elkaar. Het OCAI-model biedt een gestructureerde manier om de verschillende culturele typen te identificeren en te begrijpen, terwijl het Denison cultuur model zich richt op de verschillende aspecten van organisatiecultuur en hoe deze zich verhouden tot de prestaties van de organisatie.

Voor een professionele (door)ontwikkeling en aanpak

Gert Jan Schop

Met adviseren, opleiden, trainen en coachen helpt Gert Jan professionals, teams en organisaties naar een next level om daarmee hun  doelen te realiseren. Bedrijfskunde Opleiding Utrecht De meest flexibele opleidingen voor de werkende professional: Post-hbo-Bedrijfskunde | Projectmanagement | Bedrijfskunde in de Zorg | Technische Bedrijfskunde Bizz-Publishing Geverifieerde content door senior-professionals:

Meer weten? Wij selecteerden de volgende boeken voor jou.

Leading Culture Change in Global Organizations

Dit boek (geschreven door Dan Denison en zijn co-auteurs) staat vol met casestudy’s van onder andere GT Automotive, GE Healthcare China, Vale, Dominos, Swiss Re Americas Division en Polar Bank, en combineert twintig jaar onderzoek en onderzoeksresultaten om een ​​kritieke reeks culturele dynamieken te illustreren die bedrijven moeten beheersen om

Aanvullende artikelen

Cultuurverandering vraagt om een bredere kijk op ‘cultuur’

Een strategische aanpassing vraagt veelal ook om aanpassingen in de cultuur. Daarvoor moet het management inzicht hebben in de gelaagdheid van cultuur, en zicht op mogelijke aangrijpingspunten voor verandering. Een raamwerk waarin cultuur in context wordt geplaatst kan daarbij helpen. Het artikel ‘Cultuurverandering vraagt om een bredere kijk op ‘cultuur’’

Tools om zelf toe te passen

Cultuurmodel Denison – scan

Het Denison cultuurmodel kent een scan waarmee de organisatiecultuur in beeld kan worden gebracht. Het geeft een beeld van de huidige cultuur, de effectiviteit daarvan en mogelijkheden tot verbetering. De intellectuele rechten van de originele vragenlijst liggen (uiteraard) bij het internationaal opererende consultancybureau Denison Consultancy. Om te begrijpen hoe je