googletag.pubads().setRequestNonPersonalizedAds(0)

Curriculaire spinnenweb

model_curriculaire_spinnenweb





 


De kern van een leerplan op microniveau (een lessenreeks of onderwijsprogramma) betreft doorgaans de doelen en inhouden van het leren. Echter, onderwijs en daarmee ook een lessenreeks behelst meer dan alleen de doelen en inhouden. Het curriculaire spinnenweb van Van den Akker (2003) visualiseert welke leerplanaspecten nog meer een belangrijke rol spelen. Zoals het spinnenweb laat zien vormt de ‘visie’ de kern. Alle andere leerplanaspecten zijn verbonden met deze visie en idealiter ook verbonden met elkaar. Elk van de leerplanaspecten is aan verandering onderhevig bij onderwijsontwikkeling. Wanneer er verandering optreedt in één van de aspecten, zal dat ook verandering in de andere aspecten teweegbrengen. Ter illustratie: Indien een school als visie leerlinggestuurd onderwijs nastreeft, dan zal de docentenrol meer verschuiven van kennisoverdrager, naar begeleider of coach. En de leeractiviteiten zullen minder door de docent maar meer door de leerling gestuurd worden. Wellicht zal de leerling ook meer keuzevrijheid krijgen in het tijdstip en de locatie waar wordt geleerd, et cetera.

Eén van de grootste uitdagingen bij het ontwerpen van onderwijs, is het creëren van een samenhangende les, lessenreeks of jaarprogramma. Met andere woorden, het ontwerp moet logisch in elkaar steken en een passend geheel vormen. Welke consequenties hebben de gekozen leerdoelen en leerinhouden, voor bijvoorbeeld de leeractiviteiten? En wat betekenen deze doelen en inhouden voor de beoordeling; wat en hoe wordt er beoordeeld? En wat betekent het voor de tijd en plaats waar leerlingen leren? Voor het creëren van zo’n samenhangend ontwerp, kan het curriculaire spinnenweb ondersteuning bieden.




 

Elk leerplanaspect van het curriculaire spinnenweb werpt een eigen kernvraag op met betrekking tot het onderwijzen en leren van leerlingen:

 

component: kernvraag:
basisvisie Waartoe leren de leerlingen?
leerdoelen Waar leren zij voor?
leerinhouden Wat leren ze?
leeractiviteiten Hoe leren ze?
docentrollen Hoe is de rol van de docent daarbij?
leerbronnen en leermiddelen Waarmee leren de leerlingen?
leerlinggroepering Met wie leren zij?
plaats Waar leren ze?
tijd Wanneer leren ze?
beoordeling Hoe wordt hun leren en de opbrengst daarvan getoetst?

 

Met de beantwoording van deze kernvragen, krijgt ieder onderwijsontwerp, van micro- tot macroniveau, invulling. Als het gaat om het ontwikkelen van een les(senreeks) (microniveau), zijn de bovenstaande kernvragen als volgt te specificeren:

 

basisvisie
  • Wat is het motief voor deze les(senreeks)?
  • Vanuit welke vakontwikkelingen of pedagogisch-didactische visie is de les(senreeks) opgezet?
leerdoelen
  • Wat moet er met de opdracht of les worden bereikt?
  • Wat kunnen leerlingen na de opdracht of les wat hun nu niet nog niet (voldoende) lukt?
  • Wat kan of moet er aan het eind van de opdracht of les worden getoetst?
leerinhouden
  • Wat leren leerlingen van de les(senreeks)?
  • Gaat het om vakinhouden, om (vak)vaardigheden of attitudes?
leeractiviteiten
  • Hoe leren en werken de leerlingen gedurende de opdracht of les?
  • Welk gedrag of welke activiteiten laten zij zien?
docentrollen
  • Wat is de rol van de docent bij de les(senreeks)?
  • En die van eventuele anderen (bijvoorbeeld toa’s, mentoren)?
leerbronnen en leermiddelen
  • Welke middelen heb je nodig voor je les(senreeks) ?
  • In welke vorm: digitaal (elo?), papier?
groeperingsvorm
  • Leren leerlingen in groepjes?
  • Hoe groot is de totale groep leerlingen?En de groepjes?
  • Hoe en door wie is de groep samengesteld? En de groepjes?
tijd
  • Wanneer vindt de les(senreeks) plaats?
  • Hoeveel tijd beslaat de les(senreeks)?
  • Wat betekent dit voor de inroostering en de planning?
plaats
  • Waar leren de leerlingen gedurende de les(senreeks)?
  • Binnen of ook buiten de school?
  • Indien ook op school: in welke lokalen?
beoordeling
  • Hoe wordt getoetst wat de leerlingen hebben geleerd?
  • Schriftelijk, mondeling, via een onderzoeks- of ontwerpopdracht, een practicumtoets, een presentatie?

 

Voor een volledig onderwijsontwerp moet elk van deze leerplanaspecten worden ingekleurd. Deze inkleuringen dienen met elkaar te harmoniëren, ze mogen in ieder geval niet tegenstrijdig zijn met elkaar. Dus: passen de gekozen leerdoelen daadwerkelijk bij de geformuleerde basisvisie? En sluiten de gekozen leerinhouden aan bij de leerdoelen? Passen de gekozen leermaterialen bij de leerinhouden? Et cetera.

Bronnen

Akker, van den, J., & Thijs, A. (2009). Leerplan in ontwikkeling. Enschede: SLO.

Akker, J. van den (2003). Curriculum perspectives: an introduction. In J. van den Akker, W. Kuiper & U. Hameyer (eds.), Curriculum Landscapes and Trends, (pp. 1-10). Dordrecht: Kluwer Academic Publishers.




 

Meer weten? Download ‘leerplan in ontwikkeling’ van Van den Akker

Meer weten? Wij selecteerden de volgende boeken voor jou.

Strategisch opleiden en leren in organisaties

Op het terrein van opleiden en leren in organisaties (human resources development: HRD) heeft zich de afgelopen jaren een aantal opmerkelijke trends en ontwikkelingen voorgedaan. Een belangrijke ontwikkeling heeft betrekking op de verschuiving van ‘opleiden’ – met nadruk op activiteiten van de opleider – naar ‘leren en kennisontwikkeling’ – met

Leren in organisaties

Leren houdt de gemoederen bezig, misschien wel omdat het zoveel verschillende betekenissen heeft. In motto’s als ‘leven is leren’ is het woord ‘leven’ door van alles te vervangen: ‘opgroeien’, ‘samenwerken’, ‘ondernemen’, ‘cultuurverandering’. Steeds opnieuw blijkt dat hoe meer we leren, ho e minder we lijken te weten. In ‘Leren in

 



Managementmodellensite

Managementmodellensite is een site van professionals voor professionals en van docenten voor studenten. Onze drive zit in het ontwikkelen van mensen en organisaties en modellen zijn daarbij een handig hulpmiddel. Of het nu gaat om een bondige uitleg van modellen, praktisch toepasbare tools en sjablonen of tips voor boeken en artikelen: managementmodellensite is dé site voor praktisch toepasbare informatie over modellen.

Wie zijn we?

De website wordt bijgehouden door gedreven professionals die elk op hun eigen manier een fascinatie hebben voor managementmodellen. Allemaal hebben we hands-on ervaring met de toepassing ervan bij het vormgeven aan organisaties en oplossen van problemen. Meestal hebben we ervaring als docent. We stellen onze kennis en ervaring graag ter beschikking voor algemeen gebruik. Wil je ons leren kennen? We stellen ons op de experts pagina aan je voor.

Wat kunnen we voor je betekenen?

Wij managen niet alleen managementmodellensite.nl, maar zijn ook in ons dagelijks leven actief met ons vak bezig; bijvoorbeeld met het trainen en coachen van medewerkers en het vormgeven en verbeteren van organisaties. Wil je je verder verdiepen in dit onderwerp? Of heb je behoefte aan ondersteuning van een ervaren trainer, coach of adviseur? Neem dan gerust contact op. Er is een goede kans dat we je verder kunnen helpen.