Blekkingh beschrijft in zijn boek het zeven schillen model:
‘Onze filosofie is dat ieder mens uit zeven schillen bestaat. Iedere schil kent zijn eigen problematiek en zijn eigen oplossingsrichting. Ons in de praktijk getoetste model is helder, praktisch en verklaart prachtig het menselijk handelen. Tegelijkertijd is het ook confronterend en leerzaam als je via dit model naar jezelf kijkt.
De kern van de boodschap is dat je je gedrag niet van buiten naar binnen moet laten bepalen (oranje pijl), maar van binnen naar buiten (blauwe pijl). Dan praat je over authentiek leiderschap.’
Het schillenmodel authentiek leiderschap van Bas Blekkingh helpt je om niet alleen naar zichtbaar gedrag te kijken, maar ook naar wat daaronder zit. Dat maakt het model bruikbaar voor leidinggevenden, coaches en professionals die merken dat ze wel hard werken, maar niet altijd handelen vanuit hun eigen koers. De kern van het model: effectief leiderschap ontstaat niet wanneer je je alleen laat sturen door druk van buitenaf, maar wanneer je gedrag aansluit op wat van binnen voor jou echt belangrijk is.
Het model gaat uit van zeven schillen. Hoe verder je naar buiten zit, hoe zichtbaarder het wordt voor anderen. Hoe verder je naar binnen gaat, hoe meer je uitkomt bij drijfveren, waarden en authenticiteit. Juist daar zit volgens Blekkingh de bron van authentiek leiderschap. In die zin lijkt het model op de logische niveaus van Dilts: ook daar gaat het om de relatie tussen omgeving, gedrag, overtuigingen en identiteit. Het verschil is dat het schillenmodel sterker de nadruk legt op missie, ego en het spanningsveld tussen aanpassing en trouw blijven aan jezelf.
De zeven schillen
De eerste schil is de omgeving. Hier kijk je naar wat je waarneemt in je context. Dat lijkt objectief, maar dat is het meestal niet. Je ziet selectief, je kleurt situaties in en je geeft betekenis aan wat er gebeurt. Daardoor kan een leider makkelijk in een slachtofferrol schieten: ‘de organisatie wil niet’, ‘mijn team is niet mee’, ‘de omstandigheden zitten tegen’. Het model dwingt je dan om eerlijker te kijken: wat is hier feit, wat is interpretatie en waar maak jij het groter of zwaarder dan nodig?
De tweede schil is gedrag. Hier gaat het om wat je concreet doet of nalaat. Vermijd je een lastig gesprek, stel je grenzen, spreek je iemand aan, luister je echt, neem je verantwoordelijkheid? Veel leiders blijven op dit niveau hangen door gedrag te willen repareren zonder te begrijpen waar dat gedrag vandaan komt. Dan krijg je kunstmatig leiderschap: netjes aangeleerd gedrag aan de buitenkant, maar zonder stevigheid aan de binnenkant.
De derde schil draait om vaardigheden. Gedrag alleen is niet genoeg, je moet het ook kúnnen. Denk aan feedback geven, conflicten hanteren, helder communiceren, luisteren, beïnvloeden en besluiten nemen. Het model maakt hier een onderscheid: soms wil iemand best ander gedrag laten zien, maar mist diegene simpelweg de vaardigheid. Dan ligt de oplossing niet in harder proberen, maar in oefenen, leren en herhalen.
De vierde schil is die van normen. Dit gaat over je innerlijke regels. Wat vind jij dat hoort? Wanneer ben je streng voor jezelf? Wat mag wel en niet? Normen sturen vaak ongemerkt je keuzes. Een leider met de norm ‘ik moet altijd sterk zijn’ zal minder snel twijfel tonen of hulp vragen. Een leider met de norm ‘ik moet iedereen tevreden houden’ stelt grenzen vaak te laat. Juist op dit punt zie je hoe overtuigingen en zelfbeeld je leiderschap vernauwen of versterken.
De vijfde schil is het ego. In de benadering van Blekkingh is dat een beschermingsmechanisme. Ego helpt je overeind te blijven, maar kan ook gaan overheersen. Dan reageer je niet meer vanuit rust en richting, maar vanuit verdedigen, pleasen, controleren of bewijzen. Dat maakt deze schil belangrijk, want hier zitten vaak blinde vlekken. Leiders denken dan dat ze daadkrachtig zijn, terwijl ze in werkelijkheid vooral hun onzekerheid aan het managen zijn.
De zesde schil bestaat uit waarden. Waarden geven aan wat jij echt belangrijk vindt. Niet als mooie woorden op een heidag, maar als werkelijke richtingaanwijzers voor je keuzes. Waarden sturen bijvoorbeeld hoe je omgaat met macht, openheid, verantwoordelijkheid, menselijkheid en resultaat. Volgens het model ontstaat ook cultuur voor een groot deel uit gedeelde waarden en normen. Daarom is deze schil niet alleen persoonlijk relevant, maar ook organisatorisch.
In de zevende en binnenste schil kom je uit bij authenticiteit. Dit wordt gekoppeld aan missie, betekenis en impact. Het gaat dan niet om ‘lekker jezelf zijn’ of alles eruit gooien wat je voelt. Dat is een karikatuur. Authenticiteit in leiderschap betekent dat je handelen, waarden, keuzes en richting met elkaar kloppen. In de wetenschappelijke literatuur zie je daar duidelijke parallellen mee: authentiek leiderschap wordt daar verbonden aan zelfbewustzijn, relationele openheid, een innerlijk moreel kompas en zorgvuldige afweging van informatie.
Hoe gebruik je het schillenmodel?
De kracht van het schillenmodel zit in de volgorde van kijken. Je start vaak met een concreet probleem in de buitenste schillen. Iemand vermijdt gedoe, een teamleider wordt snel defensief of een manager blijft hangen in controle. Daarna pel je laag voor laag af. Wat gebeurt er feitelijk in de omgeving? Welk gedrag zie ik? Welke vaardigheid ontbreekt? Welke norm zit eronder? Welk ego wordt geraakt? Welke waarde staat op spanning? En wat zegt dit over mijn authenticiteit of missie? Zo voorkom je dat je te snel naar symptoombestrijding grijpt.
Voor coaching en leiderschapsontwikkeling is dat nuttig, omdat het model helpt om reflectie concreet te maken. Je kunt er persoonlijke vragen mee aanscherpen, maar ook gesprekken in teams verdiepen. Bijvoorbeeld wanneer samenwerking vastloopt, wanneer iemand moeite heeft met positionering of wanneer er spanning zit tussen organisatiedruk en persoonlijke waarden. Het model is vooral sterk als spiegel. Niet als trucje, maar als denkkader om tot de kern te komen.
Ontwikkeling van het model en validiteit
Het schillenmodel is vooral een praktijkmodel. De oorsprong ligt in het werk van Bas Blekkingh en in de methode rond Authentiek Leiderschap. Voor de populariteit en bruikbaarheid van het model zegt dat iets positiefs: het sluit aan bij vragen waar leiders in de praktijk tegenaan lopen.
Maar laten we ook kritisch blijven. Anders dan sommige wetenschappelijke modellen is het zeven schillenmodel zelf niet breed empirisch gevalideerd in peer reviewed onderzoek. De bredere stroming rond authentic leadership is wél onderzocht en laat positieve verbanden zien met onder meer prestaties, betrokkenheid en vertrouwen, maar daar bestaat ook stevige kritiek op omdat definities soms vaag zijn en onderzoek authenticiteit geregeld te positief voorstelt.
Gebruik dit model omdat het helpt om beter te kijken, betere vragen te stellen en eerlijker te reflecteren. Gebruik het niet alsof het de enige waarheid is. Combineer het liever met andere modellen, bijvoorbeeld de logische niveaus van Dilts, feedbackmodellen of teammodellen rond veiligheid en aanspreekbaarheid.
Meer weten? Wij selecteerden de volgende boeken voor jou.Authentiek leiderschap: ontdek en leef je missie
Wat drijft jouw leiderschap echt, je rol of je missie? Hoeveel van jouw gedrag komt voort uit bewuste waarden en hoeveel uit ingesleten patronen of ego? Wat verandert er in jouw team als je niet van buiten naar binnen leeft, maar van binnen naar buiten? Authentiek leiderschap van Bas Blekkingh is een
Tuurlijk heb je een ego
Hoe herken je dat je ego je helpt, en wanneer neemt het juist het stuur van je over? Wat vraagt authentiek leiderschap van je als spanning, status en groepsdruk toenemen? Welke terugkerende patronen in jezelf maken samenwerking lastig, en wat zegt dat over jouw diepere drijfveren? Met Tuurlijk heb je een ego
De acht ego’s binnen het schillenmodel authentiek leiderschap
Binnen het schillenmodel authentiek leiderschap ligt het ego niet in de buitenste laag, maar ook niet in de kern. Het zit tussen normen, waarden en authenticiteit in. Dat is logisch. Je ego is niet je diepste zelf, maar ook niet zomaar gedrag. Het is een beschermlaag. Een manier waarop je
Verified content: alle content op deze website is grondig gecheckt op betrouwbaarheid. Ieder model is voorzien van een bondige uitleg, praktisch toepasbare tools en sjablonen of tips voor boeken en artikelen: managementmodellensite is dé site voor praktisch toepasbare informatie over modellen.
