googletag.pubads().setRequestNonPersonalizedAds(0)

Kleurenmodel De Caluwe

 

kleurendenken-de-caluwe-1-2

De vijf manieren van denken over veranderen worden door De Caluwé getypeerd door kleuren.

Bij geeldrukdenkers wordt verondersteld dat mensen pas zullen veranderen als je rekening houdt met hun eigen belang of als je ze tot bepaalde opvattingen kunt verleiden of dwingen.

Het bijeenbrengen van meningen of standpunten en het vormen van coalities of machtsblokken zijn favoriete manieren van doen in dit soort veranderingstrajecten. Deze manier past heel sterk in veranderingstrajecten waar complexe doelen of effecten moeten worden gesteld of bereikt en aarbij meerdere personen of partijen zijn betrokken.

Bij blauwdrukdenkers wordt verondersteld dat mensen of dingen zullen veranderen als je van tevoren een duidelijk gespecificeerd resultaat vastlegt, alle stappen minutieus plant en zowel het resultaat als de weg ernaartoe goed beheerst. De projectaanpak is een uitingsvorm van deze manier van denken. Voor veranderingstrajecten waarbij resultaat en weg goed zijn te omschrijven en te voorspellen is dit een favoriete aanpak.

Bij rooddrukdenkers wordt ervan uitgegaan dat mensen en organisaties zullen veranderen als je de juiste HRM-instrumenten inzet en je deze op een goede manier gebruikt. Mensen veranderen, met andere woorden, als je ze beloont (door salaris, promotie, bonus, goede beoordeling) of ‘ straft’ (door demotie, slechte beoordeling).

Bij groendrukdenkers liggen veranderen en leren als begrippen dicht tegen elkaar aan. Mensen veranderen als ze gemotiveerd zijn om te leren, als ze in leersituaties worden gebracht en als hen effectieve wegen worden aangereikt om andere manier van doen te leren.

Bij witdrukdenkers is het beeld dat alles (autonoom, als vanzelf) in verandering is. Panta rhei: alles stroomt. Waar energie zit, veranderen er dingen. Complexiteit wordt als verrijkend, niet als verstorend opgevat. Beïnvloeden van de dynamiek is een favoriete aanpak. Het gaat meer om verandering mogelijk maken, te zoeken naar de kiemen voor vernieuwing en creativiteit, dan om te sturen of te richten. Zingeving is sturend.

De Caluwé noemt geel en blauw ‘oorlogskleuren’ en rood, groen en wit ‘vredeskleuren’.

Het kleurendenken kent de volgende toepassingsmogelijkheden:

  • Mensen en situaties zijn er mee te typeren,
  • Met de kleuren kan men een diagnose stellen en kan tevens een aanpak met bijbehorende ingrepen (interventies) worden ontworpen,
  • Mensen kunnen zichzelf ermee typeren (in termen van eigen denkkaders, voorkeursaanpak, ‘blinde vlekken’ en competenties).

Voor managers en adviseurs is het dan van belang na te gaan wat in een bepaalde situatie moet gebeuren, welke interventiekleur is gewenst en vooral ook of men dit dan zelf kan doen of juist moet besluiten dit juist niet te doen. In elke kleur is het antwoord anders. Enerzijds gaat het daarbij om waar je sterk in bent, maar anderzijds vooral ook waar je in gelooft. Geloofwaardigheid en effectvol handelen vereist dat probleem, situatievereisten, mensen en benaderingswijzen en eigen aanpak en bekwaamheden bij elkaar passen.

Soms zijn kleuren ook gecamoufleerd door een anderkleurig taalsausje. Je ziet dan zelfsturende teams (functioneel wit?) als eufemisme voor bazen die verantwoordelijkheden willen dumpen om groepen er later op af te rekenen (disfunctioneel blauw?). Daar liggen misschien ook wel de grootste risico’s voor witte en groene benaderingen: dat ze wel in woorden worden beleden, maar niet in daden tot uiting komen.

Rest nog op te merken dat iedere kleur ook zijn eigen valkuilen kent, zoals weergegeven in onderstaande tabel:

Kleur Valkuilen
geel
  • luchtfietserij
  • machtsstrijd (lose/lose)
blauw
  • over mensen heen walsen
  • irrationele en externe aspecten negeren
rood
  • zachte heelmeesters …
  • negeren van machtsspel, verstikken van het bijzondere individu
groen
  • ontkennen dat niet iedereen alles wil of kan leren
  • geen prioritering, gebrek aan actie
wit
  • onvoldoende inzicht in drijvende krachten
  • laissez faire en medewerkers opzadelen met ‘zelfsturing’

Tabel: valkuilen per kleur

Bronnen: Keuning, D., et al, Management & Organisatie, Wolters-Noordhoff, Groningen/Houten, 2004, pag. 436-438, Vermaak, H., Veranderkunde in zeven vragen, Holland Management Review (84), 2002, Vermaak, H., Kleurendenken; themameeting digitale werkvloer, handout 16 november 2006.

 




 

De bovenstaande slidesharepresentatie is downloadable als powerpointpresentatie. Klik op de automatische downloadlink.

download powerpointpresentatie: kleurenmodel De Caluwé




 

De vijf verschillende kleuren staan voor wijze waarop veranderingen worden ervaren en de favoriete manier waarin men in de veranderingen deelneemt.
De vijf kleuren kunnen worden gerelateerd aan theorieën van andere onderzoekers.
Zo is het groendrukdenken sterk verwant aan de action-learning-theorieën, de PDCA-cyclus van Deming en Kolb’s leercyclus.
Het witdrukdenken is gebaseerd op “panta rhei” (= alles stroomt).
Het geeldrukdenken gaat uit van machtsdenken en baseert zich op denkbeelden van o.a. Morgan (1986) die de politieke metafoor van organisaties benoemt als een plek waar belangen, macht en conflicten een dominante rol spelen.
Ook het blauwdrukdenken is schatplichtig aan Morgan (1986), die evenals Mintzberg (1998), een organisatie als machinemetafoor benoemde.
Het rooddrukdenken geeft aansluiting met de X/Y-theorie van McGregor (1960). Beloon (waardeer) de Y-mens en bestraf (controleer) de X-mens. Ook Maslow (1976) in zijn behoeftetheorie laat groei/verandering zien, nadat behoeftes zijn ingevuld (beloond).




 

Meer weten? Wij selecteerden de volgende boeken voor jou.

Werken met leren veranderen

‘Leren Veranderen’ (De Caluwé & Vermaak) is al bijna twintig jaar zowel een standaardwerk als een bestseller over veranderkunde. Ter aanvulling en verdieping van dat handboek is er nu een werkboek met allerlei werkvormen. Die zijn geschreven en getoetst door praktijkmensen. Het werkboek biedt elke veranderaar materiaal om krachtiger met

Leren veranderen

  ‘Leren veranderen’ is het geheel herschreven handboek van Léon de Caluwé en Hans Vermaak. Sinds zij in 1999 de eerste versie publiceerden, is het boek populair geworden. Het is een stabiele bestseller op het gebied van veranderkunde in Nederland. Het wordt gebruikt door managers, adviseurs en andere veranderaars en

Interveniëren en veranderen

  Dit is een boek met een vernieuwende inhoud op het gebied van interveniëren en veranderen. Het geeft een overzicht van de nieuwste interventies die gericht zijn op betekenis geven en interactie. Al deze interventies stammen uit een sociaalinterpretatief perspectief, waarin mensen met elkaar situaties duiden, visies en betekenis ontwikkelen,

 

 




 

Aanvullende artikelen

The colors of change revisited

  Het kleurenmodel van De Caluwé en Vermaak is een overzicht van veranderparadigma’s, twee decennia geleden gemaakt en vervolgens intensief gebruikt, getest, verfijnd, gedeeld en uitgewerkt door zowel praktijkmensen als academici. In dit artikel wordt de kleurentheorie gepresenteerd zoals het nu is, zoals het nu een plaats heeft in de

Het creëren van een kleurrijk verandermodel

  Casestudy naar theorieontwikkeling Hans Vermaak en Léon de Caluwé Dit artikel beschrijft hoe de auteurs bijna twintig jaar geleden een metatheorie over verandering het licht deden zien – de kleurentheorie – en hoe deze zich in de loop van de tijd ontwikkelde. In hun terugblik, aan de hand van

Empirische data uit de kleurentest

  De kleurentest wordt al bijna vijftien jaar gebruikt. Hij is ontwikkeld via een aantal versies, in de vorm van een puntentest. De laatste versie vind je hier. De kleurentest is een valide en betrouwbaar instrument, dat ondertussen goed is onderbouwd. De kleurentest is een zogenoemde ‘forced choice’-test. Voor elke

Je kunt de kleuren (niet) overstijgen

  De namen van Léon en mij zullen voor de buitenwereld altijd verbonden blijven, vooral door het handboek Leren Veranderen (1999, 2006, 2015). Het kleurendenken springt daarin het meest in het oog. Toch ontstaat zoiets vanuit een onderstroom van gedeelde opvatingen: dat ons vak een ambacht is waarin oefening kunst

Denken over veranderen in vijf kleuren

  Het woord veranderen is te typeren als een containerbegrip. Als je op zoek gaat naar de achterliggende waarden en betekenissen van het woord kom je een scala van begrippen tegen. Het woord veranderen wordt bijvoorbeeld gebruikt om de gewenste uitkomst te omschrijven (het doel, product, resultaat, effect); wat klaar

Strategieën voor veranderen

  De opdracht om een veranderstrategie te kiezen, verlangt wel het nodige van een veranderaar. Onder veranderaars verstaan we iedereen die ongeacht zijn of haar formele positie verantwoordelijkheid pakt om een verandering zo goed mogelijk gestalte te geven. En daar dus ook het nodige huiswerk bij doet. Het kiezen van

Verandermanagement in geuren en kleuren

  Vaak wordt tegenwoordig gezegd dat veel initiatieven om een verandering in een organisatie te bewerkstelligen op een jammerlijke mislukking uitlopen. De les hieruit is dat leidinggevenden die opdrachten geven tot dergelijke veranderingsprocessen er goed aan doen een verandering beter te doordenken. En er moet ook een betere interactie komen

Veranderen in kleuren

  Auteur: Léon de Caluwé In dit hoofdstuk wordt de zogenaamde kleurentheorie beschreven: de ontstaansgeschiedenis, de achterliggende denkbeelden, de toepassingen, enige theoretische verdieping en enige empirie. Er is al veel over deze theorie geschreven en hij is heel populair in binnen- en buitenland. Dit artikel vat die theorie nog eens

 

Tools om zelf toe te passen

Kleuren-app

  De kleurentest is gebaseerd op het denken over veranderen in kleuren, ontwikkeld door Léon de Caluwé en Hans Vermaak. Naast dat je ermee op je eigen stijl kan reflecteren, helpt het kleurendenken veranderingen te begrijpen, te ontwerpen en te bespreken. De kleurenapp is speciaal ontwikkeld om eenvoudiger te kleurentest

Kleurentest

  Leon De Caluwé en Hans Vermaak hebben een kleurenmodel ontwikkeld waarmee het mogelijk wordt op een logische wijze met elkaar in dialoog te gaan over verandermanagement. De test kan worden gebruikt om jezelf en je collega’s te typeren, het team of de organisatie te typeren en het veranderproces een

 

Voor een professionele (door)ontwikkeling en aanpak

Gert Jan Schop

Adviseren, begeleiden, faciliteren, coachen, trainen bij trajecten op het gebied van leren en veranderen, strategie en organisatieontwikkeling. Aandacht voor ratio & emotio, harde en zachte kant. Gert Jan heeft ruim dertig jaar ervaring als manager, directeur en ondernemer, seniorniveau. Inzetbaar op faciliteren, begeleiden van trajecten in organisaties in de breedste

 

Links

Het kleurendenken op de Twynstra Gudde-kennisbank

Veranderen in vijf kleuren op ManagementSite

Het psychologisch effect van kleuren

Onderdeel organisatieanalyse - klik hier Onderdeel opleiding Middle Management - klik hier

Managementmodellensite

Managementmodellensite is een site van professionals voor professionals en van docenten voor studenten. Onze drive zit in het ontwikkelen van mensen en organisaties en modellen zijn daarbij een handig hulpmiddel. Of het nu gaat om een bondige uitleg van modellen, praktisch toepasbare tools en sjablonen of tips voor boeken en artikelen: managementmodellensite is dé site voor praktisch toepasbare informatie over modellen.

Wie zijn we?

De website wordt bijgehouden door gedreven professionals die elk op hun eigen manier een fascinatie hebben voor managementmodellen. Allemaal hebben we hands-on ervaring met de toepassing ervan bij het vormgeven aan organisaties en oplossen van problemen. Meestal hebben we ervaring als docent. We stellen onze kennis en ervaring graag ter beschikking voor algemeen gebruik. Wil je ons leren kennen? We stellen ons op de experts pagina aan je voor.

Wat kunnen we voor je betekenen?

Wij managen niet alleen managementmodellensite.nl, maar zijn ook in ons dagelijks leven actief met ons vak bezig; bijvoorbeeld met het trainen en coachen van medewerkers en het vormgeven en verbeteren van organisaties. Wil je je verder verdiepen in dit onderwerp? Of heb je behoefte aan ondersteuning van een ervaren trainer, coach of adviseur? Neem dan gerust contact op. Er is een goede kans dat we je verder kunnen helpen.