De piramide van Lencioni: het meest begrepen en minst uitgevoerde model in management

De piramide van Lencioni is hét favoriete model voor elke leidinggevende. Het laat zien hoe je in vijf logische stappen naar de top van teamwork klimt: van vertrouwen en de discussie aangaan naar betrokkenheid, verantwoordelijkheid en resultaat.

Het klinkt zo simpel: alsof je een kleurplaat inkleurt. Maar de praktijk is geen kleurplaat, de praktijk is een overlevingstocht. Topresultaten worden zelden behaald. De piramide van Lencioni is daarmee het meest begrepen en minst uitgeoefende model in management.

De top bezoeken is niet hetzelfde als de top bereiken

Wat Lencioni je niet vertelt, is dat de tocht direct vanaf de start er een is vol ontberingen. De flanken van ‘vertrouwen’ vormen namelijk het meest steile en verraderlijke deel van de hele klim. Zelfs de sherpa’s – de coaches en adviseurs die je zouden moeten gidsen – keren bij de eerste hoogtemeter om. Ze pakken liever de comfortabele skilift naar boven om daar over de theorie te praten.

Jij blijft achter op die enorm steile wand die je, met een rugzak vol angst, helemaal zelf moet beklimmen. Begrijpelijk dat veel leidinggevenden dan ook maar die lift pakken. Maar voor die schijnbare luxe wordt een dure prijs betaald: de top wordt wel bezocht, maar nooit echt bereikt.

Massaal begrepen, minimaal uitgevoerd

Bij TeamSpeling begeleiden we jaarlijks meer dan 800 teams. De lencioni piramide is het model waar veruit het meest naar geïnformeerd wordt. Want hoe overzichtelijk het piramidemodel in elke boardroom op de flipover prijkt, vrijwel alle teams vertonen de disfuncties die Patrick Lencioni beschrijft. Feedback die uitblijft, discussies die pas ná de vergadering plaatsvinden en besluiten waar niemand zich werkelijk aan committeert.

Dat is de crux: het lencioni model wordt massaal begrepen, maar minimaal uitgevoerd. Niet uit onwil, maar omdat begrijpen en uitvoeren fundamenteel verschillende disciplines zijn.

Waarom kennis geen gedrag verandert

Het lencioni model beschrijft kraakhelder wát een team nodig heeft, maar benoemt niet de verlamming die ontstaat zodra de helling steiler wordt. In die kloof tussen weten en doen zit onze grootste uitdaging: de angst die ons doet bevriezen op de flanken van de lencioni piramide.

Vertrouwen kun je namelijk niet “aftikken” tijdens een teamvergadering. Het is geen rationele afspraak of een knop die je omzet, maar een broze staat van zijn. Vertrouwen is iets wat kan voortkomen uit veilig gedrag dat duurzaam binnen een team wordt geëtaleerd: het telkens weer durven kiezen voor oprechtheid, ook als het ongemakkelijk wordt. Vertrouwen groeit langzaam. Tergend langzaam. En inderdaad, het spreekwoord ‘Vertrouwen komt te voet en gaat te paard’ is de spreekwoordelijke open deur die niemand kan ontkennen.

Humor voor de ijle lucht

De klassieke denkwijze achter teamontwikkeling is de luxe skilift-route: we praten over het model, formuleren actiepunten en hopen dat de cultuur verandert. Maar praten over de piramide is niet hetzelfde als het beklimmen ervan. Echte teamontwikkeling vraagt om een verschuiving van begrijpen naar beleven.

Daarom creëren wij in onze aanpak een leeromgeving die aansluit bij de realiteit binnen organisaties. Dus geen sprookjes, geen PowerPoint-marathons, geen fopspeen en geen garanties. Wel een klimtocht waarbij de echte worstelingen en uitdagingen van het team zichtbaar en bespreekbaar worden. De humor in onze programma’s maakt de ijle lucht op de steilste stukken van de piramide behapbaar. Want pas als je samen hebt gevoeld dat de ander het touw niet loslaat terwijl de angst in je keel zit, verandert de theorie in een tastbaar fundament.

De vragen die ertoe doen

De vraag is niet of een team de piramide van Lencioni kent. Die vraag is allang beantwoord. De vragen die ertoe doen zijn ongemakkelijker. Het zijn vragen die niet over de theorie gaan, maar over de steile stukken van de klim:

De prijs: Wat is de werkelijke prijs die dit team betaalt voor de ‘lieve vrede’ in de skilift, en wie in de organisatie krijgt uiteindelijk de rekening gepresenteerd?
Het niet-geziene: Welk conflict wordt hier al jarenlang niet uitgevochten, en hoe groot is de schaduw die dit onuitgesproken gevecht over onze huidige klim werpt?
De plek: Hebben alle klimmers in dit team een volwaardige plek, of mag je alleen mee zolang je jouw eigen rugzak – en jouw eigen waarheid – niet laat zien?

Als het antwoord op deze vragen stilte is, ben je nog niet aan de klim begonnen. Stap uit de skilift en trek je bergschoenen aan. Want uiteindelijk is de conclusie simpel:

Je begrijpt door te kijken, maar je groeit door te klimmen.

Clemen Mensink is oprichter van TeamSpeling, dat jaarlijks 800+ teams begeleidt in teamontwikkeling — van werkvloer tot directiekamer.